“Bıçak değerse tümör yayılır” düşüncesi halk arasında sık duyulan ancak bilimsel gerçekliği olmayan yanlış bir inanıştır. Günümüzde tümöre yapılan biyopsi veya ameliyatın hastalığı yaydığına dair hiçbir bilimsel kanıt yoktur.

Bu yanlış inanışın temel nedeni, geçmiş yıllarda görüntüleme yöntemlerinin yetersiz olmasıdır. O dönemde aslında ileri evrede olan bazı hastalar ameliyat ediliyor, hastalık doğal seyrinde ilerlemeye devam ettiği için “ameliyat sonrası yayıldı” algısı oluşuyordu. Oysa hastalık zaten yayılmış durumdaydı.

Bugün ise BT, PET-CT, gelişmiş bronkoskopik yöntemler ve minimal invaziv cerrahiler sayesinde hastalığın evresi çok daha doğru belirlenebilmektedir. Bu nedenle hangi hastanın ameliyat olacağı çok daha net şekilde değerlendirilmektedir.

Akciğer kanserinde uygun hastalarda cerrahi tedavi, yaşam süresini uzatan ve hatta tamamen iyileşme sağlayabilen en etkili yöntemlerden biridir. Cerrahi hastalığı yaymaz; aksine doğru hastada önemli bir tedavi şansı sunar.

Önemli olan doğru hastaya, doğru zamanda, doğru tedaviyi uygulamaktır.

Elektronik sigara masum değildir. Akciğerde ciddi hasar oluşturabilir. İçeriğinde formaldehit ve asetaldehit gibi kanserojen maddeler bulunabilir. Akciğer hücrelerine zarar verebilir, akciğerin savunma sisteminde görev alan makrofajların işleyişini bozabilir. Nefes darlığı, öksürük ve halk arasında “patlamış mısır akciğeri” olarak bilinen ciddi akciğer hastalıklarına yol açabilir. İçeriğinde bulunan propilen glikol akciğerde tahrişe neden olabilir. Ürettiği çok küçük partiküller akciğerin derin bölgelerine kadar ulaşabilir. Bazı elektronik sigaralar normal sigaralardan daha yüksek miktarda nikotin içerir. Örneğin yaklaşık 300 pufluk bazı ürünler, yaklaşık 2 paket sigaraya eş değer nikotin içerebilmektedir. Ayrıca damar daralması, tansiyon yükselmesi ve kalp damar hastalığı riskinde artışa neden olabilir. Kendinize iyilik yapın, elektronik sigaradan uzak durun.

Önemli olan doğru hastaya, doğru zamanda, doğru tedaviyi uygulamaktır.

Bazen evet, ama her zaman değil!  Akciğer röntgeni büyük kitleleri gösterebilir 🫁 Ama erken evre kanser çoğu zaman gözden kaçabilir.

Kesin tanı için 👉 BT (Bilgisayarlı Tomografi) şart!

Akciğer kanseri yalnızca sigara içenlerde görülmez. Hiç sigara içmemiş kişilerde de akciğer kanseri gelişebilir. Ancak risk, sigara içenlerde belirgin şekilde daha yüksektir.

Pasif içicilik de önemli bir risk faktörüdür. Sigara içmeyen ancak uzun süre sigara dumanına maruz kalan kişilerde akciğer kanseri gelişme riski artmaktadır. Yapılan çalışmalarda, pasif içiciliğe maruz kalan kişilerde yaklaşık her 15 akciğer kanseri hastasından birinin bu nedenle ortaya çıkabileceği gösterilmiştir.

Sigara dumanı içerisinde çok sayıda kanserojen madde bulunur. Bu maddeler yalnızca sigara içen kişiyi değil, aynı ortamda bulunan bireyleri de etkiler. Özellikle ev ortamında veya kapalı alanlarda uzun süre dumana maruz kalmak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Akciğer kanseri riskini azaltmanın en önemli yolu sigaradan ve sigara dumanından uzak durmaktır. Erken tanı ise hayat kurtarabilir. Uzun süre sigara maruziyeti olan kişilerde düzenli kontroller önemlidir.

Erken evre akciğer kanseri, tümörün henüz küçük boyutlarda olduğu ve hastalığın vücudun başka bölgelerine yayılmadığı dönemdir. Genellikle tümörün 3 santimetrenin altında olduğu, lenf bezelerine sıçramadığı ve uzak organ tutulumunun bulunmadığı durumlar erken evre olarak değerlendirilir.

Bu dönemde hastaların önemli bir kısmında en etkili tedavi cerrahidir. Uygun hastalarda yapılan ameliyat ile tümör tamamen çıkarılabilir ve hastalıktan tamamen kurtulma şansı oldukça yüksektir.

Günümüzde gelişmiş görüntüleme yöntemleri, PET-CT ve minimal invaziv cerrahi teknikleri sayesinde erken evrede tanı koymak ve tedavi planlamak çok daha başarılı hale gelmiştir. Özellikle kapalı ameliyat yöntemleri (VATS) ile daha küçük kesilerle cerrahi uygulanabilmekte, hastalar daha hızlı iyileşebilmektedir.

Akciğer kanserinde en önemli nokta erken tanıdır. Çünkü erken yakalanan hastalarda tedavi şansı belirgin şekilde artmaktadır. Bu nedenle özellikle sigara kullanan veya uzun yıllar sigara maruziyeti olan kişilerin kontrollerini ihmal etmemesi önemlidir.

Hayır. Her akciğer kanseri hastası ameliyat için uygun olmayabilir. Akciğer kanserinde cerrahi tedavi uygulanabilmesi için öncelikle hastalığın başka organlara yayılmamış olması gerekir. Bazı sınırlı lenf bezi tutulumlarında da uygun hastalarda ameliyat yapılabilmektedir.

Ancak akciğer kanseri hastalarının yalnızca yaklaşık %20–25’i ameliyat edilebilir evrede yakalanabilmektedir. Bu nedenle erken tanı büyük önem taşır.

Ameliyat kararı verilirken yalnızca kanserin evresi değerlendirilmez. Hastanın:

• Solunum kapasitesi
• Kalp ve damar sistemi
• Genel performans durumu

gibi birçok faktör ayrıntılı şekilde incelenir.

Çünkü bazı hastalarda tümör teknik olarak ameliyat edilebilir olsa bile, hasta böyle büyük bir ameliyatı fizyolojik olarak tolere edemeyebilir.

Bu nedenle akciğer kanserinde tedavi planı; göğüs cerrahisi, onkoloji, radyoloji, göğüs hastalıkları ve kardiyoloji gibi branşların birlikte değerlendirmesiyle belirlenir.

Doğru hastada, doğru zamanda yapılan cerrahi tedavi ise yaşam süresini uzatabilen ve tamamen iyileşme şansı sağlayabilen en etkili yöntemlerden biridir.

Akciğerde saptanan kitle veya nodüllerde kesin tanı koyabilmek için çoğu zaman biyopsi gereklidir. Kullanılacak biyopsi yöntemi, lezyonun akciğer içerisindeki yerleşimine göre değişir.

Akciğerin daha dış kısmına, yani göğüs duvarına yakın yerleşen nodül ve kitlelerde genellikle tomografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi veya tru-cut biyopsi yöntemleri uygulanır. Bu işlemlerde tomografi rehberliğinde lezyondan hücre veya doku örneği alınır.

Daha merkezi yerleşimli, hava yollarına yakın tümörlerde ise bronkoskopi tercih edilir. Bronkoskopinin gelişmiş bir yöntemi olan EBUS (Endobronşiyal Ultrasonografi) sayesinde hem hava yollarına yakın kitlelerden hem de lenf bezelerinden ultrason eşliğinde biyopsi alınabilmektedir.

Amaç; hastalığın tipini doğru şekilde belirlemek ve en uygun tedavi planını oluşturmaktır. Günümüzde gelişmiş görüntüleme ve biyopsi yöntemleri sayesinde birçok hastada tanı işlemleri ameliyata gerek kalmadan yapılabilmektedir.

Hayır. Akciğerde görülen her nodül kanser anlamına gelmez. Nodüllerin önemli bir kısmı iyi huylu olabilir veya daha önce geçirilmiş enfeksiyonların, hastalıkların bıraktığı izler şeklinde görülebilir.

Akciğerde nodül tespit edildiğinde öncelikle nodülün:

• Boyutu
• Şekli ve morfolojik yapısı
• PET-CT bulguları
• Hastanın sigara öyküsü ve risk faktörleri

birlikte değerlendirilir.

Birçok hastada doğrudan ameliyat yerine takip tercih edilir. Bu takipler genellikle 3–6 ay aralıklarla başlar ve ortalama yaklaşık 2 yıl sürer. Bazı özel durumlarda takip süresi 5 yıla kadar uzayabilir.

Takip sürecinde nodülün boyutunda veya yapısında değişiklik görülürse cerrahi tedavi gündeme gelir. Bazı hastalarda ise görüntüleme bulguları yüksek şüphe taşıyorsa doğrudan ameliyat kararı verilebilir.

Günümüzde bu ameliyatların önemli bir kısmı kapalı yöntemlerle (minimal invaziv cerrahi / VATS) yapılabilmektedir.

Önemli olan, nodülün doğru değerlendirilmesi ve gereksiz işlemlerden kaçınırken olası riskli hastaların da gecikmeden tedavi edilmesidir.

Akciğer kanserinde her hastaya aynı tedavi uygulanmaz. Çünkü her hastalığın evresi, yaygınlığı, genetik yapısı ve hastanın genel durumu farklıdır. Bu nedenle tedavi planı kişiye özel olarak belirlenir.

Bazı hastalarda en etkili tedavi cerrahi olurken, bazı hastalarda yalnızca onkolojik tedaviler tercih edilir. Bazı durumlarda ise ameliyat, kemoterapi ve radyoterapi birlikte uygulanabilir.

Son yıllarda klasik kemoterapi ve radyoterapinin yanında akıllı ilaçlar ve immünoterapiler de önemli bir yer kazanmıştır. Patoloji materyalleri üzerinde yapılan genetik analizlerde belirli mutasyonlar veya biyolojik özellikler saptanırsa, uygun hastalarda akıllı ilaç tedavileri uygulanabilir. Eğer bu özellikler yoksa veya farklı biyolojik yapı varsa immünoterapi seçenekleri değerlendirilebilir.

Ancak immünoterapiden görülecek fayda da her hastada aynı değildir. Bu nedenle:

• Her hasta ameliyat adayı değildir
• Her hasta akıllı ilaç kullanmaz
• Her hasta immünoterapiden fayda görmeyebilir

Tedavi kararı; hastalığın evresi, hastanın yaşı, genel sağlık durumu, solunum kapasitesi ve genetik analiz sonuçlarına göre belirlenir. İşte buna “kişiye özel tedavi” denir.

Sigara bırakmak zor olabilir, ancak doğru yöntemlerle mümkündür. Sigara bağımlılığı yalnızca fiziksel değil; aynı zamanda psikolojik ve davranışsal bir bağımlılıktır. Bu nedenle başarılı bir bırakma süreci planlı şekilde yönetilmelidir.

En önemli adım hazırlık sürecidir. Kendinize bir bırakma günü belirlemek, sigarayla olan alışkanlığınızı fark etmek ve psikolojik olarak hazırlanmak başarı şansını artırabilir. Bazı kişilerde Allen Carr gibi davranışsal yöntemler ve kitaplar da faydalı olabilmektedir.

Günümüzde sigara bırakma sürecinde bilimsel olarak etkili ilaç tedavileri de bulunmaktadır. Vareniklin (Champix) ve bupropion (Zyban / Wellbutrin) gibi ilaçlar nikotin isteğini azaltabilir. Ancak bu ilaçlar her hastaya uygun olmayabilir ve mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Sigarayı bıraktıktan sonraki ilk dönem de çok önemlidir. Yürüyüş, spor, sosyal aktiviteler ve yeni alışkanlıklar bu süreci kolaylaştırabilir.

Unutulmamalıdır ki sigara bir ihtiyaç değil, bağımlılıktır. Sigarayı bırakmak bir şey kaybetmek değil; sağlığı ve özgürlüğü yeniden kazanmaktır. Tekrar başlamak başarısızlık değildir. Önemli olan yeniden bırakabilmektir.

Birçok kişi sigaraya “ben bağımlı olmam” düşüncesiyle başlar. Genellikle merak, özentilik veya sosyal ortam etkisiyle başlayan bu süreç, fark edilmeden nikotin bağımlılığına dönüşebilir.

Oysa nikotin, güçlü bağımlılık yapıcı bir maddedir. Yapılan çalışmalar, sigarayı deneyen her 3 kişiden yaklaşık 1’inin bağımlılık geliştirebildiğini göstermektedir.

İlginç olan şudur: İlk içildiğinde kötü tat, öksürük ve rahatsızlık hissi oluşturmasına rağmen beyin kısa sürede nikotine alışmaya başlar. Çünkü nikotin birkaç saniye içinde beyne ulaşır ve ödül mekanizmasını etkileyerek geçici rahatlama hissi oluşturur. Zamanla kişi sigara içmediğinde huzursuzluk hissetmeye başlar ve bağımlılık gelişir.

Bu nedenle sigara bir “alışkanlık” değil, ciddi bir bağımlılıktır. Çoğu insan sigaraya bağımlı olmak için başlamaz. Ancak süreç ilerledikçe sigara günlük yaşamın bir parçası haline gelir.

En önemli gerçek şudur:
Sigaraya başlamamanın en kolay yolu, hiç denememektir.

İmmünoterapi, vücudun kendi bağışıklık sistemini kanser hücrelerine karşı yeniden aktif hale getiren modern bir tedavi yöntemidir.

Normal şartlarda bağışıklık sistemimizde bulunan T lenfosit adı verilen savunma hücreleri, anormal hücreleri tanıyıp yok edebilir. Ancak kanser hücreleri zamanla bazı koruyucu mekanizmalar geliştirerek bu savunma sisteminden saklanabilir. Böylece bağışıklık hücreleri tümörü görmesine rağmen etkili şekilde saldırı oluşturamaz.

İmmünoterapi ilaçları, tümör hücreleri ile bağışıklık sistemi arasındaki bu baskılayıcı reseptör bağlantılarını bloke eder. Bu sayede T lenfositler yeniden aktif hale gelir ve kanser hücrelerini tanıyıp yok etmeye başlayabilir.

Akciğer kanserinde en sık değerlendirilen yapılardan biri PD-L1 reseptör düzeyidir. Tümörde bu reseptörün miktarı ne kadar yüksekse, immünoterapiden fayda görme olasılığı da bazı hastalarda daha yüksek olabilir. Ancak her hasta immünoterapiden aynı faydayı görmez.

Bu nedenle immünoterapi kararı; hastalığın evresi, genel durum, patoloji sonuçları ve genetik analizlerle birlikte kişiye özel olarak değerlendirilir.

Kanser hastalarının şeker tüketimiyle ilgili toplumda birçok yanlış inanış bulunmaktadır. Bilimsel çalışmalar, şekerin tek başına doğrudan kanser yaptığı veya “kanseri beslediği” şeklinde net bir kanıt ortaya koymamıştır. Ancak aşırı şeker tüketimi; obezite, insülin direnci ve metabolik bozukluklara yol açarak dolaylı şekilde kanser riskini artırabilmektedir.

Kanser hücreleri enerji için glukoz kullanır; ancak normal hücreler de aynı şekilde şekere ihtiyaç duyar. Bu nedenle şekeri tamamen kesmek bilimsel olarak önerilen bir tedavi yöntemi değildir.

Önemli olan dengeli beslenmedir. Özellikle rafine şeker, hazır tatlılar ve şekerli içeceklerin aşırı tüketiminden kaçınmak gerekir. Meyve gibi doğal şeker içeren besinler ise lif, vitamin ve mineral içerikleri nedeniyle farklı değerlendirilir.

Kanser tedavisi gören hastalarda beslenme planı kişiye özel düzenlenmelidir. Hastanın kilosu, genel durumu, tedavi şekli ve eşlik eden hastalıkları dikkate alınmalıdır. Amaç; hem gereksiz şeker tüketiminden kaçınmak hem de hastanın yeterli ve dengeli beslenmesini sağlamaktır.

Kapalı ameliyatlar (minimal invaziv cerrahi / VATS), göğüs cerrahisinde küçük kesilerle yapılan modern cerrahi yöntemlerdir. Genellikle 1,5–3 santim arasında değişen bir veya birkaç küçük kesi kullanılarak uygulanır.

Açık ameliyatlarda ise daha büyük kesiler gerekir. Bazı durumlarda kesi uzunluğu 40–50 santime kadar ulaşabilir. Ayrıca kaburgaların ayrılması gerektiği için sinir ve kaburga hasarı daha fazla olabilir.

Bu nedenle açık ameliyat sonrası:

• Ağrı daha fazla olabilir
• Uyuşukluk daha sık görülebilir
• Hastanede kalış süresi uzayabilir
• Günlük yaşama dönüş daha geç olabilir
• Kozmetik görünüm daha kötü olabilir

Kapalı ameliyatlarda ise kaburgalar daha az travmatize edilir ve küçük kesiler kullanılır. Bu sayede:

• Daha az ağrı
• Daha hızlı iyileşme
• Daha kısa hastane yatışı
• Günlük hayata daha erken dönüş
• Daha iyi kozmetik sonuç

elde edilebilir.

Günümüzde uygun hastaların önemli bir kısmında akciğer ameliyatları kapalı yöntemlerle yapılabilmektedir. Bu yöntem, hastalar açısından daha konforlu bir cerrahi süreç sağlayabilmektedir.